Ecologisch pedagoog
Wat is nu een ecologisch pedagoog?
Zowel op maatschappelijk als op persoonlijk, relationeel niveau heb je als pedagoog zowel impliciet als expliciet te maken met waarden, normen, stijl, smaak en omgangsvormen. We dragen dit ook over, soms bewust, maar soms ook onbewust. Opvoeding heeft met traditie te maken, je kunt jezelf niet volledig loskoppelen van een historische culturele context. Als er geen tradities zouden zijn, zouden we alles steeds opnieuw moeten ontdekken, leren en ondervinden, en zou een stuk levenswijsheid en ervaring van mensen verloren gaan. Echter een star vasthouden aan en klakkeloos en kritiekloos volgen van tradities smoort de vooruitgang, ontwikkeling en het verdergaande mondig worden van de mens.
Pedagogiek is een normatieve wetenschap en opvoeden is normatief handelen.
Wat fundamenteel is, zowel binnen de pedagogiek als wetenschap, maar ook in praktisch pedagogisch handelende zin, is een kritische houding ten aanzien van deze tradities, heersende waarden en normen. Belangrijk is om te blijven kijken naar de grondslagen van deze (soms vanzelfsprekend lijkende) waarden, normen en tradities, naar de geldigheid, de legitimiteit, de waarheidsaanspraak. Wie bepaalt wat goed is? Hoe rechtvaardig je je keuzes? Waarop zijn die keuzes gebaseerd? etc.
Een kritische open rede is zeer essentieel. In de relatie opvoeder-opvoedeling is het belangrijk om kritisch te staan ten opzichte van jezelf, je eigen waarden, normen en tradities en hetgeen je overdraagt. Twijfel over je eigen handelen in de opvoeding ligt hierin besloten. Een kritische open houding veronderstelt een houding van vragen stellen zonder vooringenomenheid, inleven, meevoelen, meedenken en van reflectie. Dit in tegenstelling tot het hanteren van de instrumentele rede die het klakkeloos en kritiekloos 'dicteren' van tradities bewerkstelligt en een onmondige, ongelijkwaardige gezagsverhouding binnen de opvoeding (en samenleving) in stand houdt.
Reflecteren op, twijfelen aan, ter discussie stellen van je eigen opvoedingswaarden, normen en tradities is nodig om een open vragende en twijfelende houding te realiseren, waardoor de relatie opvoeder-opvoedeling voor beide een mondig en open proces van groei kan zijn.